نگاهی تحلیلی بر ساختار موضوع در جشنواره های هنری


یکی از تاثیرهای مهم جشنواره های هنری را می توان ایجاد استحکام در پایه های تشکیل دهنده جامعه به طور عام و جوامع هنری بطور خاص ذکر کرد.

ساختن سازمانی از نشانه ها و در نتیجه زبانی خاص ، چیزیکه از مرز های تنهایی خود بگذرد و با دیگر عناصر جامعه ارتباط برقرار کند . مانند زبان که به واسطه نمادهایی رابطه ذهنی برقرار میکند.و تبدیل به عاملی برای همبستگی می شود.پس وقتی هنر یک زبان باشد، یک ابزار همبستگی اجتماعی هم هست.و به علاوه چون با یک نظام از نماد های فکری سر و کار نداریم بلکه با نظامی از نماد های عاطفی در هنر سر و کار داریم.همبستگی ای که به واسطه این نهاد ها ایجاد می شود نزدیک تر خواهد بود.این همبستگی عاطفی از رابطه متقابل افراد جدا از هم می گذرد و به نوعی نفوذ متقابل در جانها می رسد ما وقتی به اهمیت این مطلب پی می بریم که می بینیم در دوره های معینی از تاریخ ،هنر به درستی یک نشانه ی اتفاق و پیوستگی اجتماعی بوده است. به عنوان مثال در لهستان اشغال شده، این ادبیات و نقاشی بود که وسیله اتحاد وطن پرستان شد. و یا درباره ی طراحی وجایگزینی حروف عربی به جای حروف خط پهلوی ایران قبل از اسلام این هنرمندان مقارن با حکومتهای آل بویه و سامانی و ... بودندکه در احیا و ترویج فرهنگ ایرانی و در سده های اول دوره اسلامی نقش مهمی ایفا کرده و از هیچ گونه تلاشی در جهت حفظ زبان ، فرهنگ و هنر ایرانی دریغ نکردند. در این دوران خط ایرانی به عرصه ای برای هنرنمایی خوشنویسان تبدیل می شود و در طی سالها با توجه به انتقال مفاهیم ابعاد زیبا شناسی آن هم را تکامل و توسعه را طی کرد و در سده های بعد کلیت هنر خوشنویسی ایرانی- اسلامی براساس همین الفبا متحول شد و شخصیت قائم به ذات خود را پیدا کرد. 
در ادامه یکی از عوامل تاثیر گذاری که منجر به ماندگاری تاثیر جشنواره هاو همایش ها ی هنری در طول تاریخ می شوند را بر می شمریم و به تحلیل آن می پردازیم. 
توجه به( موضوع ومحوریت ) اینگونه جشنوار ه ها یکی از مهمترین و حساس ترین بخشهایی است که باید مورد توجه و عنایت طراحان و برنامه ریزان قرار گیرد. چرا که (موضوع) نقش مهمی به لحاظ مفهوم در ایجاد و ثبت آثار هنری ماندگار دارد موضوع باعث می شود تا فرهنگ و تمام اجز ا آن خود را از طریق بیانی که در یک اثر هنری وجود دارد منتقل کند.برای انتخاب موضوع و آثار هنری ای که پیرامون آن بوجود می آیند در نظر گرفتن دو خصلت بسیار اساسی وحائز اهمیت است 
۱- 
هماهنگی موضوع با فرهنگ جامعه : 
با بررسی نمونه های مختلف تاریخی می توان به تاثیر گذاری فرهنگ ها بر آثار بر جای مانده ی هنری اشاره کرد :  وقتی در دوره عباسی پایتخت به بغداد منتقل شد نفوذ هنر و معماری ایرانی یا بگوییم ساسانی غلبه یافت و در معماری اسلامی تاثیر شگرفی از خود برجای گذاشت. آجر به مقدار زیاد در ساختن جرز و پلکان و طاق و گنبد و... به کار برده می شد و هلال درگاه و طاقنما و طاق گهواره ای و گنبد و ایوان اشکانی اساس استخوان بندی معماری را تشکیل می داد در واقع ایران از همان نخستین قرن هجری (هفتم میلادی) میراث هنری مستقلی به جهان اسلام عرضه کرد ، شیوه ی ساختن طاقهای سه کنج دار و گنبد های ضربی آجری ، و نیز بکار گیری کاشیهای الوان برای تزیین رویه های بنا ،شیوه ی ایرانی ها بود. 
آنچه که از مطالعه این نمونه ها در می یابیم ، توجه به این مطلب است که اگر چه در تمام این بلاد از اسپانیا گرفته تا هندوستان موضوع(ساختن مسجد) واحد بوده ولی فرهنگ های مختلف در سرزمین های مختلف تاثیری مختص به آن فرهنگ را بر شیوه ی معماری مساجد در این بلاد به ما عرضه می کند . در نتیجه ما امروز شاهد نمونه های متعددی از معماری مساجد در کشورهای مختلف هستیم . گرچه این ویژگی های هنری در هریک از بلاد در هم تاثیر گذار هم بوده اند.
۲-
خاصیت موضوع به عنوان یک الهام بخش در فضایی باز و یا مفهومی انحصاری در فضایی محدود 
برای اینکه هنرمند بتواند با عینی کردن و جسمیت دادن به اشکال مختلف تخیل خود با رعایت ساختار منطقی مرتبط با موضوع دست به خلق آثار هنری بزند،باید با تاکید بر نقش الهام بخشی موضوع ، فضایی ایجاد کرد که هنرمند در حیطه های آفرینش آثار هنری بتواند تجر به های متعددی حتی به صورت مکاشفه ای در ذهن ، که از حیطه ی احساسات هم فراتر می رود داشته باشد.باید بپذیریم که چنین امری تنها درگرو خارج شدن موضوع از انحصار تحقق می یابد و همانطور که گفته شد، موضوع باید در قالب یک الهام دهنده عمل کند و آثار خلق شده در فضای آن الهام بسط پیدا کنند و به آن معنی دهند.با تجزیه ی روند آفرینش این گونه آثار می توان کشمکش های موجود بین اندیشه هنرمند و موضوع الهام دهنده و هماهنگی بین این دو در روند طرح ریزی شده برای خلق اثر از درک مفهوم موضوع گرفته تا سبک و فرم که همگی در یک کلیت هماهنگ ارائه شده اند را مشاهده کرد.اما در غیر این صورت یعنی وقتی که موضوع خاصیت الهام دهندگی نداشته باشد با تعبیری ساده لوحانه و سطحی از موضوع برداشتهایی خشک وجزمی از موضوع صورت می گیرد و در نهایت منجر به خلق آثاری می شود که در بیشتر آنها حالتی از سفارشی بودن اثر بچشم می خورد. 

محمد حسن زاده 

فهرست منابع 
۱-جامعه شناسی هنر اثر ژان دووینیو 
۲- هنر و جامعه اثر روژه باستید 
۳-خلاصه تاریخ هنر پرویز مرزبان 
۴- خیال نشریه دوسالانه بین المللی نقاشی جهان اسلام

 

قابل توجه خوانندگان گرامی : عکس منتشر شده در مطلب فوق، خط استاد بزرگوار استاد حسن اعرابی می باشد.